۳۸ ( کتابشناسی پروفسور حمید مولانا
کتابها ( ۳۷
کتابها
Books in Persian (Farsi)
مولانا، حمید. ارتباطات بینالملل و میانفرهنگی. تهران: نهاد کتابخانههای عمومی کشور، موسسه انتشارات کتاب نشر، ۱۳۹۱. ۲۹۳ ص.
روابط بینالمللی / ارتباط میانفرهنگی /
چکیده: ارتباطات بین الملل و میان فرهنگی در این کتاب از دیدگاه رشته های ارتباطات، علوم سیاسی، جامعه شناسی، مردم شناسی مورد بررسی قرار می گیرد. رشد و توسعه رشته روابط میان فرهنگی و تاثیر آن در سیاستگذاری کشورهای غرب به ویژه امریکا پس از خاتمه جنگ جهانی دوم تا عصر معاصر بویژه در حوزههای فرهنگی، دانشگاهی، توریسم و جهانگردی و موسسات اقتصادی موضوعات مهم این کتاب را تشکیل میدهد.
مولانا، حمید. سیر ارتباطات اجتماعی در ایران: از مشروطه تا انقلاب اسلامی. تهران: نهاد کتابخانههای عمومی کشور، موسسه انتشارات کتاب نشر: بنیاد علمی فرهنگی مولانا، ۱۳۹۱.۳۷۲ص.
روزنامهنگاری – ایران – تاریخ /
این کتاب اولین تحقیق و تدوین جامع و علمی درباره سیر ارتباطلات اجتماعی در تاریخ معاصر ایران است. اطلاعات و ارتباطات رگ های حیاطی بر نظامی هستند، ولی در اجتماع پیچیده امروز، این زیر ساخت های انسانی، ارزش های سیاسی، اقتصادی، مذهبی و فرهنگی هستند که مسیر و روش ارتباطات را تعیین و راهنمایی می کنند. پروفسور مولانا با تجربیات علمی- حرفه ای طولانی خود، این بخش از تاریخ اجتماعی ایران را مورد مطالعه و بررسی قرار داده و درباره گذشته و آینده آن نظرپردازی کرده است.
مولانا، حمید. امریکاشناسی: فراز و فرود یک امپراتوری. تهران: امیرکبیر، ۱۳۹۰. ۲۸۹ص.
ایالات متحده / ایالات متحده – تاریخ / ایالات متحده – سیاست وحکومت /
چکیده: این کتاب تلاش دارد تا مخاطب خود را به شناخت واقع بینانهای نسبت به ایالات متحده آمریکا برساند. و در این مسیر به مراحل اوج و فرود این سرزمین و تفاوت بین آمریکا و آمریکاییها نظر دارد. نگارنده ویژگیهای دولت و ملت آمریکا را در سه بخش این کتاب به رشته تحریر در آورده است.
بخش اول نگاهی دارد به شناخت کلی جامعه آمریکا، که در این راستا تاریخ و تمدن، اقتصاد سرمایه داری، دین و سیاست نیز بررسی شده است. این کتاب میکوشد تا آمریکا را آن گونه که حقیقتاً هست معرفی کند نه آن گونه که ما تصور کرده، حدس میزنیم و یا با رسانهها و تصاویر ماهوارهای، اشیا، ابزار و کالاهای ساخت آن کشور، در مغزمان مجسم میکنیم.
شناخت نظام آمریکا موضوعی است که در بخش دوم بررسی شده است مباحث کلی این بخش عبارتند از دولت و حکومت، احزاب سیاسی، سازمانهای اجتماعی، جامعه مسلمانان در آمریکا و دموکراسی آمریکا.
موضوع بخش سوم کتاب حاضر، شناخت فرهنگ و نخبگان آمریکاست که در این بخش مباحثی نظیر صنایع فرهنگی و رسانهها، آزادی و کنترل بیان، آمریکا به کجا میرود؟ و فراز و فرود قدرت، بررسی شده است.
مولانا، حمید. پیشرفت و تعالی: گذر از نوگرائی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت مطبوعاتی و اطلاعرسانی، دفتر مطالعات و برنامهریزی رسانهها، ۱۳۹۰. ۳۴۴ص.
ارتباط در رشد اقتصادی /
چکیده: این کتاب با دیدی تحلیلی و انتقادی به بررسی نظریههای ارتباطات و توسعه اقتصادی و سیاسی میپردازد. این کتاب را میتوان کوششی در «گذر از نوگرائی» و ارائه یک «الگوی رهابخش و وحدت گرا» در پیشرفت و توسعه دانست. تحولات و دگرگونیهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی نیم قرن گذشته و توسعه فناوریهای جدید از جمله موضوعات مورد بحث در این کتاب است.
مولانا، حمید. دانش ارتباطات. تهران: موسسه انتشارات کتاب نشر، ۱۳۹۰. ۲۲۴ ص.
ارتباط /
چکیده: این کتاب شامل مجموعه نوشتههایی درباره دانش ارتباطات به عنوان یک رشته میباشد و کوششی برای بازشناسی دانش ارتباطات در چارچوب تاریخی و علمی آن است. هر چند امروزه کتابهای بسیاری در موضوع دانش ارتباطات منتشر میگردد، اما توجه به ابعاد رشتهای و دانشی آن، بیش از بیش مورد غفلت واقع شده است و بر اساس پاسخ به این پرسش است که مسیر آینده حرکت در دانش ارتباطات در این مجلد ترسیم میشود.
مولانا، حمید. ره آورد اندیشه؛ نگاهی به تحولات و چالشهای دنیای معاصر(چهار جلد). تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۹۰.
سیاست جهانی – مقالهها و خطابهها / علوم سیاسی – مقالهها و خطابهها /
چکیده: مجموعه سهجلدی «رهآورد اندیشه» شامل مجموعه مقالات حمید مولانا با نگاهی به تحولات و چالشهای دنیای معاصر میباشد که مولانا در این مجموعه سه جلدی مجموعه یادداشتهای هفتگی خود را در روزنامه کیهان در دهه ۸۰ و ۹۰ به صورت موضوعی گردآوری کرده است. مجلد نخست از این مجموعه با عنوان «سقوط امپراطوریها» به یادداشتهای نویسنده در خلال سال ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۶ میپردازد. مولانا همچنین در دومین مجلد از این مجموعه که با عنوان «بیداری مردم» منتشر شده است نیز به یادداشتهای تالیف شده در خلال سالهای ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۳ اختصاص دارد. سومین جلد از این کتاب نیز با عنوان «آینده جهان» به مرور یادداشتهای نوشته شده در خلال سالهای ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۸ اختصاص یافته است. اسلام و بحرانهای جهانی معاصر در کنار مروری بر تاثیرات فراملی برخی رویدادهای جهان و ایران از مهمترین محورهای یادداشتهای مولانا در این مجموعه است.
وی در مقدمه خود بر این مجموعه مینویسد: این کتاب، علوم انسانی و اجتماعی عصر ما را به آزمایش میگذارد و نظریات و تفکرات حاصل از آن را به چالش میکشد. انسان مفسر زندگی است و زندگی مفسر انسان. به یک اعتبار، زندگی تفسیرشده آدمی است و هر تفسیری که انسان ارائه میکند در واقع زندگی او و دستکم تفسیر شده اوست. کوتاه سخن اینکه زندگی هم میتواند آنگونه که ما میدانیم و درک میکنیم و در مواردی آنگونه که میخواهیم تفسیر شود و در مواردی نیز آنگونه که خود هست تفسیر میشود. در واقع زندگی هرگز از محدوده فکر فاصله نمیگیرد و نمیتوان انتظار داشت که روزی زندگی از حریم فکر بیرون رود. عنوان این کتاب، «ره آورد اندیشه» را در وسیعترین معنای ممکن میتوان مترادف تاریخ و تفسیر رویدادهای معاصر با توجه به تجربههای ذهنی گوناگون بشری دانست. جلد چهارم به مقاله های سالهای ۱۳۸۹ الی ۱۳۹۱ اختصاص یافته است.
مولانا، حمید. اسلام و بحرانهای جهان معاصر. [ترجمه به فارسی جمعی از نویسندگان]؛ ترجمه به عربی علاء رضائی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۸۹. چهار، ۷۶۰ص.
اسلام – تجدید حیات فکری / اسلام و سیاست / تفکر دینی – کشورهای اسلامی – قرن ۲۰م / ایران – تاریخ – انقلاب اسلامی، ۱۳۵۷ /
یادداشت:
این اثر ترجمهای است از: Islam and the Crises of Contemporary World (به مدخل شماره ۱ بخش لاتین مراجعه شود).
چکیده: این کتاب به زبانهای فارسی، انگلیسی و عربی ترجمه شده است. در این کتاب به مشکلاتی که اسلام طی ۱۴ قرن حیات خود با آن مواجه بوده پرداخته شده است. کتاب «اسلام و بحرانهای جهان معاصر» از ۹ فصل تشکیل شده و در فصلهای اولیه به بیان برخی از مفاهیم اولیه روابط بینالملل معاصر و مسائل جهان و همچنین مسائل جهان اسلام اختصاص یافته است.
سایر فصلها به طور گسترده به مطالعات موردی در خصوص وقایع عمدهای که طی چند دهه گذشته در کشورهای اسلامی رخ دادهاند، میپردازد. همچنین در دو فصل پایانی «اسلام و بحرانهای جهان معاصر» چارچوبی برای درک بحرانهای تاریخ معاصر عرضه شده است.
مولانا، حمید. مردم تصمیم میگیرند: مجموعه نوشتههای پروفسور سید حمید مولانا درباره دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری و حوادث پس از آن. تهران: روزنامه ایران، موسسه انتشاراتی، ۱۳۸۹. ۱۱۵ص.
روسای جمهور – ایران – انتخابات – ۱۳۸۸ – مقالهها و خطابهها / انتخابات اعتراض انگیز – ایران / ایران – سیاست و حکومت – ۱۳۸۸ – مقالهها و خطابهها /
چکیده: حوادث دهمین دوره ریاست جمهوری در ایران در بعد سیاسی، حقوقی، اجتماعی، و رسانه ای مورد بررسی قرار گرفته و با ریاست های دول اروپایی و امریکا در مورد ایران و امور بین الملل مورد مطالعه قرار گرفته است. دگرگونی و تغییر و تحولات جهانی از جمله انقلاب های موسوم به مخملی در اروپای شرقی و آسیای میانه در این مجموعه خلاصه شده است.
مولانا، حمید. نگاهی به ولایت فقیه. یزد: بنیاد اندیشه ماندگار، ۱۳۸۸.
ولایت فقیه / اسلام و دولت / رهبری (اسلام) /
چکیده: مشروعیت در نظام ولایت فقیه از جانب خداوند است. این مشروعیت الهی و این اندیشه سیاسی از ناحیه ولی فقیه در تمام ارکان حکومت اسلامی جاری می شود. پیشرو بودن نظریه و اندیشه ولایت فقیه از آن جهت است که ویژگی ها و شاخص های بسیاری برای رهبر جامعه و حکومت مشخص شده است. از منظر اسلامی اداره و مدیریت امور حکومتی و دولتی نمی تواند از اصول اسلامی و اخلاقی منفک باشد. از عدالت و سلامت اخلاقی گرفته تا تدبر سیاسی همه ویژگی هایی است که باعث می شود جامعه تحت این نوع رهبری در مسیر تعالی خویش گام بردارد. اصل ولایت فقیه مهم ترین و اصیل ترین بعد انقلاب اسلامی ایران می باشد.
مولانا، حمید. اطلاعات عالمگیر و ارتباطات جهانی. ترجمه محمدحسین برجیان. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، ۱۳۸۷. ۴۷۹ص.
ارتباط بینالمللی /
یادداشت:
این اثر ترجمهای است از: Global Information and World Communication: New Frontiers in International Relations (به مدخلهای شماره ۲ و ۱۵بخش لاتین مراجعه شود).
چکیده: یکی از نخستین کتابهای درسی رشته روابط بینالملل در جهان و برنده جایزه «بهترین کتاب در رشته ارتباطات» توسط مجله کتابداران کتابخانههای امریکا در سال ۱۹۸۶ ؛ این مجلد رشته روابط بینالملل را به رشته ارتباطات پیوند داده و شامل فصولی از جمله رشد تکنولوژی، سازمانهای بینالمللی، موسسات اقتصادی، سیاسی و فرهنگی در روابط بینالملل، دولتها و سازمانهای مردمی در جهان میباشد. خلاصه این کتاب به چندین زبان ترجمه شده است.
مولانا، حمید. فرآیند گزینش اولویتهای پژوهشی در کشورهای توسعه یافته و صنعتی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، ۱۳۸۷.
تحقیق – ایران / کشورهای توسعه یافته/ توسعه صنعتی /
چکیده: سخنرانی پروفسور مولانا در پژوهشگاه فرهنگ و هنر و ارتباطات اسلامی به روشها و جهات و اولویت های پژوهشی کشورهای توسعه یافته (مثل امریکا و اروپا) و مسائل معرفت شناسی علوم انسانی و اجتماعی پرداخته و سیاستگذاری های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی این سیستم های حکومتی و کشوری را مورد مطالعه قرار می دهد. هماهنگی نهادهای دانشگاهی، دولتی و صنایع در پروژه های تحقیقاتی بویژه از پایان جنگ جهانی دوم مورد بررسی قرار می گیرد.
مولانا، حمید. کارگاه پژوهشی غربشناسی (نخستین: ۱۳۸۱: تهران). ساختار واقعی آمریکا: مباحث اولین کارگاه پژوهشی غربشناسی. با حضور حمید مولانا؛ [تنظیمکننده محبوبه قربانعلی]. تهران: موسسه فرهنگی پژوهشی غربشناسی: موسسه مطالعات کاربردی، ۱۳۸۷. ۱۸۲ص.
ایالات متحده – سیاست و حکومت – قرن ۲۰م / ایالات متحده – اوضاع اقتصادی – ۱۹۴۵ – م / ایالات متحده – اوضاع اجتماعی – ۱۹۴۵ – م /
چکیده: تحلیل زیر ساختهای حکومتی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی امریکا و تعاملات سازمانها و موسسات دولتی و غیردولتی آن کشور در سیاستگذاری داخلی و خارجی هدف اصلی این کتاب است. این اولین کارگاه علمی بنیاد پژوهشی و فرهنگی غرب شناسی در ایران است که با دعوت از پروفسور مولانا بمدت چند روز در تهران تشکیل شده و زیرساختهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی امریکا را از جهت تاریخی و حقوقی مورد مطالعه قرار می دهد. این کتاب تحلیل این زیرساختها و تعاملات سازمان ها و موسسات دولتی و غیردولتی این کشور (امریکا) در سیاستگذاری داخلی و خارجی آن می باشد.
مولانا، حمید؛ محمدی، منوچهر. سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دولت احمدینژاد. تهران: دادگستر، ۱۳۸۷. ۲۳۸ ص.
ایران – روابط خارجی – ۱۳۸۴ / ایران – روابط خارجی – ۱۳۵۷ / ایران – سیاست و حکومت – ۱۳۸۴ / ایران – سیاست و حکومت – ۱۳۵۷ /
چکیده: در طی شش فصل از این کتاب ابتدا به مفهوم کلی سیاست خارجی و تشریح آن در جمهوری اسلامی ایران با اشاره به اندیشههای امام راحل (ره) و دیدگاههای مقام عظمای ولایت حضرت آیت ا… خامنه ای پرداخته شده است.
در فصل دوم، سیاست خارجی بیست و هفت ساله جمهوری اسلامی ایران به ترتیب در دوران دولت موقت، دوران دفاع مقدس، دوران سازندگی و دوران اصلاحات، مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. در فصل سوم، مولف با تشریح اصول حاکم بر روابط خارجی ایران از دید سند چشم انداز بیست ساله، به اصلیترین مشخصه این اصول که همانا دکترین تعامل سازنده با شرایط جهانی و منطقهای میباشد، پرداخته و معتقد است که علیرغم برخورداری از سیاست خارجی پرتحرک در ربع قرن گذشته، متاسفانه نتوانستهایم دکترین مطلوب و متناسبی را در حوزه سیاست خارجی تنظیم و به ساختار اجرائی و دیپلماتیک کشور ابلاغ کنیم در فصل چهارم کتاب، مولف به اصول حاکم بر سیاست خارجی این دولت پس از انتخابات سال۱۳۸۴ با تاکید بر دیدگاه آن به نظام بینالملل، توجه خاص به ملتهای محروم جهان، مقابله با مقوله زور و سلطه در عرصه بینالملل با محوریت عدالت خواهی، دیپلماسی فعال و پرهیز از سیاست منفعلانه و راهبرد استقرار در موقعیت مدعی (نه متهم) در نظام بینالملل پرداخته و این سیاست را اقدامی جهت به چالش کشاندن نظام سلطه تبیین نموده است. در فصل پنجم کتاب به راهبردهای سیاست این دولت در طرح مسئله هولوکاست و محو رژیم صهیونیستی، تشکیل جبهه متحد ضد امپریالیستی در جهان، سیاست هستهای موفق دولت، نقش مهدویت در اندیشه سیاسی دولت و اتحاد جهان اسلام، پرداخته و با تشریح سخنرانی دکتر احمدینژاد در کنفرانس سران کشورهای اسلامی در عربستان این اتحاد را مبنای ایجاد یک قدرت بزرگ در جهت صلح جهانی و کرامت انسانها برشمرده است. در فصل ششم و در واقع بخش پایانی کتاب با نتیجهگیری کلی از بحثهای صورت گرفته در کتاب، سیاست این دوران را موفق و ناشی از روشهای مقابله و برخورد با موضوعات مهم ملی، منطقه ای و بینالمللی برشمرده و ویژگیهایی نظیر مقاومت و ایستادگی، توسعه و دیپلماسی، نفوذ در ساختار تصمیم گیری و خلاقیت، ابداع و تولید فکر را از عوامل مهم نیل به موفقیت در حوزه سیاست خارجی این دوران نام برده است.
مولانا، حمید. گذر از نوگرایی ارتباطات و دگرگونی جامعه. ترجمه یونس شکرخواه. [تهران]: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت مطبوعاتی و اطلاعرسانی دفتر مطالعات و توسعه رسانهها، ۱۳۸۷. ۱۸۵ص.
ارتباط در رشد اقتصادی /
یادداشت:
این اثر ترجمهای است از: The passing of modernity: Communication and the transformation of society (به مدخل شماره ۱۰ بخش لاتین مراجعه شود).
چکیده: بسیاری از نظریهپردازان توسعه در چند دهه اخیر شرط توسعه کشورهای جهان سوم را گذار از نظام سنتی به مدرن میدانستند و بر همین اساس انواعی از الگوهای توسعه کشورهای غربی را برای توسعه کشورهای جهان سوم مطرح میساختند بدون آنکه شرایط ساخت این جوامع را در نظر داشته باشند. در کتاب حاضر، از زاویه ارتباطات و دگرگونی جامعه به توسعه نگریسته شده و نوگرایی به عنوان بخشی از تصویر گستردهتر دگرگونی جامعه مطرح شده است.
نویسنده در این کتاب تلاش کرده است تا با دیدی تحلیلی و منتقدانه نظریات ارتباطی و توسعه را مورد ارزیابی قرار دهد. این کتاب با یک پیشگفتار و مقدمه در نه فصل به شرح زیر تدوین یافته است:
فصل اول: توسعه، عرصهای در جست و جوی خویش
فصل دوم: فراسوی توسعهگرایی، چهارچوب تحلیل
فصل سوم: نظریهها و نگرشهای متفاوت در قبال ارتباطات
فصل چهارم: فرهنگ، جامعه و ارتباطات
فصل پنجم: سیاستهای ارتباطی و برنامهریزی برای توسعه
فصل ششم: تکنولوژی ارتباطات و توسعه برای چه کسی؟
فصل هفتم: ارتباطات دوربرد و نقش آن
فصل هشتم: کاربرد تکنولوژی نوین فضایی در توسعه
فصل نهم: افراد و جوامع، ارتباطات و دگرگونی جامعه
مولانا، حمید. ارتباطات میان فرهنگی ایران و آمریکا: تحلیل سفر ریس جمهور به نیویورک در سال ۱۳۸۶. سخنران حمید مولانا. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، [ ۱۳۸۶]. ۵۷ص.
احمدی نژاد، محمود / ارتباط میانفرهنگی / ایران – روابط خارجی – ایالات متحده / ایالات متحده – روابط خارجی – ایران /
چکیده: تحلیل و تفسیر دیپلماسی سیاسی، فرهنگی و اجتماعی دولت نهم در سفر ریس جمهور ایران جهت شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل متحد و تاثیرات رسانهای از جمله نشستها و جلسات با نخبگان سیاسی، مذهبی، و اقتصادی در این کتاب منعکس شده است.
مولانا، حمید. اسطوره دموکراسی. تهران: کیهان، ۱۳۸۵. ۳۴۸ ص.
دموکراسی/
چکیده: تحلیل انتقادی دموکراسی و مردم سالاری در امریکا و برخی کشورهای غربی از جمله مقولههای مربوط به آزادی، انتخابات عمومی، و زیرساختهای سه قوه مجریه، مقننه و قضاییه موضوع این کتاب است. نویسنده به تفصیل به مبانی فلسفی، سیاسی و اقتصادی و فرهنگی دموکراسی در ایران و اروپا پرداخته و رویدادهای ۵۰ سال نیمه دوم قرن بیستم در این کشورها را مورد مطالعه قرار می دهد. فلسفه و سلطه، زیر پوست دموکراسی، جهانی سازی و الگوی دموکراسی، شیوه های کنترل آراء و عقاید عمومی، مسائل حقوقی و سیاسی در انتخابات کنگره و ریاست جمهوری امریکا از جمله موضوعات مورد بحث در این مجموعه مقالات می باسد. قرائت جدیدی از «دوتوکویل» اندیشمند فرانسوی درباره دموکراسی امریکا در این مجموعه ارائه گردیده و تجربیات شخصی پروفسور مولانا بمدت نیم قرن تدریس و زندگی و مطالعات علمی در مورد دموکراسی امریکا خلاصه شده است.
مولانا، حمید. جهان اسلام و چالشهای دنیای معاصر. تهران: کیهان، ۱۳۸۵. ۲۸۷ ص.
خمینی، روحالله، رهبر انقلاب و بنیانگذار / جمهوری اسلامی ایران، ۱۲۷۹ – ۱۳۶۸ / اسلام – تجدید حیات فکری – مقالهها و خطابهها / تفکر دینی – کشورهای اسلامی – قرن ۲۰م / اسلام و سیاست / ایران – تاریخ – انقلاب اسلامی، ۱۳۵۷ /
چکیده: این کتاب شامل مجموعه مقالات حمید مولانا است که پیش از این تحت عنوان ستون «چشمانداز» به مناسبتها و رویدادهای جهانی در روزنامه کیهان منتشر میشد.
«جهان اسلام»، «خاورمیانه و انتفاضه» و «امامخمینی (ره) و انقلاب اسلامی» عنوانهای سه فصل این کتاب است. دنیای معاصر و امپراطوریهای معاصر، رویدادهای دنیا از دیدگاه اسلامی، هویت اسلامی و تهاجم فرهنگی، جوهر جامعهشناسی اسلامی، لزوم حضور فعال امت اسلامی در عرصه جهانی، پیشنهادی برای تأسیس دانشگاه جهانی اسلامی، جامعهشناسی و امت اسلامی، لیبرالیسم و دنیای اسلام، امام خمینی (ره) در تاریخ و اندیشههای سیاسی امام خمینی (ره) از مباحث این کتاب است.
مولانا، حمید. ارتباطات جهانی در حال گذار پایان چند گونگی؟. تهران: سروش (انتشارات صدا و سیما)، ۱۳۸۴. ۲۷۸ص.
ارتباط بینالمللی / ارتباط – جنبههای اجتماعی / ارتباط و فرهنگ / ارتباط و تکنولوژی /
چکیده: پروفسور مولانا در قسمتی از مقدمه این کتاب آورده است: «ارتباطات بینالمللی نه یک رشته است و نه به تمام معنی یک علم از آنجایی که رفتار انسانی منعکس کننده گزینشهای فردی است، ارتباطات بینالمللی در مکانها و زمانهای مختلف بسیار متفاوت بوده و تابع تعاریف مفهومی متنوعی است. ارتباطات بینالمللی یا آنچه را که امروزه بیشتر به آن نام خوانده میشود، ارتباطات جهانی، به عنوان یک زمینه تحقیقاتی و پژوهشی در حال شکل گیری و تکامل است. جنبههای انسانی ارتباطات بینالمللی با ظهور سیستمهای سیاسی نوین، بده بستان و همین طور رویارویی فرهنگهای مختلف با یکدیگر و بسط و توسعه شگرف سازمانهای اجتماعی دچار تغییر میشود. از نقطه نظر تکنولوژیکی، ارتباطات بینالمللی اکنون با تلاشهای عاملان فراملی جهت ایجاد زیرساختهای نوین اطلاعاتی جهانی همراه است که میتوان آن را با دو تحول عمدهای که در طی قرن نوزدهم روی داد ـ استقرار سیستمهای راه آهن و توسعه خطوط تلگراف که تحرک سریع را امکان پذیر نمود ـ مقایسه کرد. مفهوم حاکمیت که برای قرنها دارای ارزش و احترام بوده، اکنون از ابعاد جغرافیایی تهی شده و جنبههای فرهنگی به خود گرفته است…»
این کتاب در جستجوی تعدادی از مفاهیم کلیدی است که بتوان در چارچوب آن به تجزیه و تحلیل پدیده ارتباطات جهانی پرداخت. در چارچوب مفاهیمی نظیر تاریخ، قدرت، جامعه، مشروعیت و زبان تلاش شده است که شکاف میان نظریه و عمل، قوه و فعل پر شود. به علاوه در این کتاب، به منظور نشان دادن زنده بودن این رشته و روشن شدن پیچیدگیهای آن، کوششهایی نیز برای گنجاندن طیف متنوعی از موضوعات و سیاستهای جاری در ارتباطات ملی، منطقهای و جهانی صورت گرفته است. طبقه بندی و سازماندهی موضوع در قالب این چارچوبهای مفهومی مزیت دیگری نیز دارد. این کار باعث میشود که نویسنده و خواننده مفاهیم مزبور را در درون و در امتداد مرزهای ملی و فرهنگی مورد ملاحظه قرار دهند. یک چنین چشم اندازی از این مزیت هم برخوردار است که گذار از تحلیل کلان به تحلیل خرد را امکان پذیر میسازد.
سرفصلهای کتاب حاضر به شرح زیر است:
ـ تاریخ و مفهوم ارتباطات جهانی
ـ تکنولوژی و جامعه
ـ ارتباطات و قدرت
ـ بنای جامعه
ـ زبان و ارتباطات بینالمللی
ـ بازسازی جامعه؛ مورد: اسلام
ـ آینده دولت: یک رویکرد اسلامی
ـ ارتباطات به مثابه زیست محیط فرهنگی
ـ چهره ارتباطات: ارتباطات بینالمللی در قرن ۲۱
مولانا، حمید. اطلاعات و ارتباطات جهانی: مرزهای نو در روابط بینالملل. مترجماناسدالله آزاد، محمد حسنزاده، مریم اخوتی. تهران: کتابدار، ۱۳۸۴. ۳۳۴ص.
ارتباط بینالمللی /
یادداشت:
این اثر ترجمهای است از: Global Information and World Communication: New Frontiers in International Relations (به مدخل شماره ۱۵ بخش لاتین مراجعه شود).
چکیده: پروفسور مولانا در پیشگفتار ترجمه فارسی این کتاب نوشته است: «… وقتی این اثر به رشته تحریر درآمد، هنوز ارتباطات بینالمللی از منظر نظری دارای الگوهای گسترده امروزی نبود، بنابراین در نوع خود بنیان گذار سلسله گفتمانهای بنیادی بود که چند دهه بعد در مجامع دانشگاهی رسمیت یافت و مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت، چیزی که میتوانم از آن به دستور روز تعبیر کنم ولی من این خوشبختی را داشتم که پیش از رسمیت توانسته بودم طرحهای علمی و مبانی اساسی آنها را پی ریزی کنم تصادفی نبود که بلافاصله بعد از چاپ و انتشار، جایزه بهترین کتاب رشته ارتباطات را در آن سال به خود اختصاص داد و به اثری پیشگام تبدیل شد…»
دیدگاه این کتاب آن است که به طور کلی جامعه جهانی و بخصوص روابط بینالمللی تنها میتواند از راه بررسی پیامها و تسهیلات ارتباطی وابسته به آن درک و دریافت شود. دیدگاه دیگر آن است که روابط بینالملل، در میان اجزاء سازنده خویش، پدیدهای بیش از روابط سیاسی و مناسبات اقتصادی به شمار میرود. فرهنگ و ارتباط جنبههای بنیانی این فرآیند است و باید در کانون بازکاوی قرار گیرد. این کتاب در ۱۲ فصل تنظیم شده است که عناوین آنها عبارتند از:
ـ سیاست جهانی در حال گذار: مرزهای نو در روابط بینالملل
ـ جریان بینالمللی اطلاعات: چارچوب بازکاوی
ـ اخبار و آرا: طراحی محیط نمادین جهان
ـ سخن پراکنی جهانی: تصویرهای ملی و بینالمللی
ـ صنعت فرهنگی: از کتاب تا رایانه
ـ اقتصاد سیاسی اطلاعات: جریانهای فراملی اطلاعات
ـ معاملات بینالمللی: سیاحت و جهانگردی
ـ حرکت انسانی بین مرزهای بینالمللی: ارتباطات میان فرهنگی
ـ فن آوری اطلاعات: توسعه سایتها و نظامهای ارتباطی
ـ ارتباطات و توسعه: نظامهای نوپدید
ـ پژوهش در ارتباطات بینالمللی: از عملگرایی تا پسانوگرایی
ـ انقلاب ناتمام: بحرانهای عصر ما
مولانا، حمید. شکست یا پیروزی؟ مجموعه مقالات تهاجم آمریکا به عراق. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۳. ۱۵۶ص.
سیاست جهانی – قرن ۲۱م / عراق – تاریخ – حمله ایالات متحده، ۲۰۰۳ م – نتایج و تاثیرات / ایالات متحده – سیاست و حکومت – قرن ۲۱م / عراق – روابط خارجی – ایالات متحده / ایالات متحده – روابط خارجی – عراق /
چکیده: این کتاب حاوی نوشتههایی است دربارهی چگونگی تهاجم نظامی امریکا به عراق و ارزیابی این حادثه که ذیل عناوینی از جمله «امریکا، ریشههای امپریالیسم»، «جنگ افروزی تکرار یک استراتژی»، «امریکا و جنگ درد و جبهه: عراق و کره»، «نزاع بیآغاز، نزاع بیپایان»، «آینده عراق: استعمار یا دموکراسی»، «غارت و چپاول در عراق»، «جهانگیری و جهاندار»، «حاکمیت ملی، منافع ملی» و «شکستی که پیروزی نام گرفت»، به چاپ رسیده است.
مولانا، حمید. الگوی مطبوعات و رسانههای اسلامی. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۳۸۲.۱۷۱ص.
رسانههای گروهی – جنبههای مذهبی – اسلام / مطبوعات – جنبههای مذهبی – اسلام /
چکیده: مؤلف کتاب در مقدمه کتاب بیان میکند که انقلاب اسلامی در این دو دهه موفق شده است، الگوهای اصیل، مستقل و اسلامی در نهادهای مختلف حکومت و دولت و به ویژه در قوای سه گانه مجریه، مقننه و قضاییه به وجود آورد. مقام رهبری و نهاد ولایت فقیه اصیلترین و بهترین نمونه از ابتکارات انقلاب اسلامی میباشد. شورای نگهبان، مجلس خبرگان و بسیاری دیگر از سازمانهای امروزی امثال روشنی از نهادهای انقلاب و جمهوری اسلامی ایران میباشند ولی در تفکر و سازماندهی و پیاده کردن یک الگوی انقلابی و اسلامی که کل سیستم: ۱. مطبوعاتی و رسانهای؛ ۲. تشکل سیاسی و احزاب؛ ۳. تعلیم و تربیت عالی و دانشگاهی را در برگرفته و مستقل باشد، غفلت شده است.
تحقیقات نیم قرن اخیر در مورد مطبوعات و نظامهای رسانهای کشورها و مناطق مختلف نشان میدهد که همیشه رابطه مستقیمی بین الگوی مطبوعات و الگوی سیاسی و اقتصادی هر نظام وجود دارد. سوالی که برای جمهوری اسلامی ایران باید مطرح باشد، این است که آیا یک سیستم مطبوعاتی که مخلوطی از ایدهها و ارزشها و الگوهای لیبرالیستی و غیرلیبرالیستی غرب میباشد، میتواند محافظ نظام اسلامی – انقلابی بوده و به موازات نهادهای دیگر رشد و نمو کند؟…
در ایران «آزادی مطبوعات» جوابی عام به همه مسائل بوده است، بدون اینکه سؤال شود، درد اصلی چیست؟ تاریخ مطبوعات ایران تاریخ «جواب» بوده است، نه تاریخ «سؤال…»
تصاویر و تئوریهای مطبوعات و رسانههای جمعی در تاریخ ایران از جنبه فلسفی، سیاسی، جامعه شناسی و ناسیونالیسم غرب مطرح شده است و نه از جنبه اسلامی و ملی و سنتی. به این دلیل تئوری مطبوعات در ایران اصالت مستقل به خود را تا حدود زیادی ندارد. برهان مطبوعات و رسانههای جمعی» « برهان دموکراسی» و «آزادی» است که در محیط و فرهنگ اروپا و امریکا و در محیط سرمایهداری و سوسیالیستی آنها رشد و نمو کرده است. اینگونه تناقضات در طول تاریخ، مطبوعات و رسانههای جمعی ایران را به رسانههای تفریقی مبدل کرده است. مطبوعات به جای یک نیروی مؤثر در همبستگی جامعه و آزادی حقیقی و واقعی، به یک نهاد تفرقهآور تبدیل شده است. در ادامه مؤلف به بحثهای زیر پرداخته است:
– نظریههای مربوط به فرهنگ و جامعه
– آزادی مطبوعات و رسانهها
– تئوریها و الگوهای مطبوعات و رسانهها
– فرهنگ مبتذل و رسانههای غرب
– تناقضات در مطبوعات و رسانههای لیبرالیسم
– فرهنگ و مطبوعات و رسانههای اسلامی
– نظریه همگرا در فرهنگ و ارتباطات
– کالبدشناسی مطبوعات و رسانهها
– مالکیت مطبوعات و رسانهها
– کنترل مطبوعات و رسانهها
– ریشههای بحران مطبوعات در ایران
– ارتباطات و رسانهها در اسلام
– اخلاقی مطبوعاتی و رسانهای
– بسیج روزنامهنگاران مسلمان
– پایههای اسلامی اخلاق مطبوعاتی و رسانهای
– مدلولات و الگوی مطبوعات و رسانههای اسلامی
مولانا، حمید. امریکا و فاجعه جهانی. بهکوشش کریم و عادله فیضی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۲. ۳۸۸ص.
ایالات متحده – سیاست و حکومت – قرن م۲۰ / امپریالیسم ایالات متحده / ایالات متحده – روابط خارجی – قرن م۲۰ / سیاست جهانی – قرن ۲۰ /
چکیده: تحلیل و تفسیر وقایع تروریستی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ در امریکا و تاثیر آن بر رویدادهای ملی و بینالمللی در سطح ملی بینالمللی. پروفسور مولانا در این کتاب به تفصیل حوادث این وقایع را و انعکاس و تاثیر آن را بر ساختارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی امریکا بیان کردخ و به عواقب آن ها در سیاستگذاری داخلی و خارجی امریکا اشاره تموده و تغییر و تحولات حاصله از این رویدادها را تبیین و توجیه می نماید.
مولانا، حمید. جامعه مدنی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، سازمان انتشاراتی، ۱۳۸۲. ۲۴۴ص.
جامعه مدنی / دموکراسی /
چکیده: کتاب به نقد تئوریک و عملی پدیده جامعه مدنی در غرب و دلایل و روند توسعه این مفهوم پس از فروپاشی شوروی در کشورهای اروپای شرقی و سایر نقاط میپردازد. این کتاب به زبانهای انگلیسی، فرانسه، اسپانیایی، روسی، مالزی، اردو، عربی و چند زبان دیگر ترجمه و منتشر شده است.
مولانا، حمید. ظهور و سقوط مدرن. تهران: کتاب صبح، ۱۳۸۰. ص ۲۴۲.
تمدن غرب – قرن ۲۰ / تمدن غرب / غربشناسی – مقالهها و خطابهها / رسانههای گروهی و فرهنگ – ایالات متحده /
چکیده: این اثر گزیده هدفمندی از سلسله مقالاتی است که پروفسور مولانا، طی یک دوران ده ساله (۱۳۷۱ – ۱۳۸۱) در ستونی تحت عنوان«چشم انداز» به دعوت مؤسسه کیهان هر هفته در روزنامه کیهان نوشته است. این کتاب دربرگیرنده مباحثی چون: غرب شناسی، توسعه، تمدن امریکا و رسانههاست که در چهار بخش تنظیم شده است.
مولانا، حمید. ما را کجا میبرند: مجموعه مقالات پروفسور مولانا پیرامون اصلاحات. تهران: موسسه کیهان، ۱۳۷۹. ص ۱۰۱
اصلاحطلبی – مقالهها و خطابهها / ایران – روابط خارجی – ایالات متحده / ایالات متحده – روابط خارجی – ایران /
چکیده: این کتاب مشتمل است بر مقالات کوتاه دکتر حمید مولانا درباره اصلاحات که با این عناوین به چاپ رسیده است: «اصلاح طلبی امریکایی و غربی»، «کالبدشناسی اصلاح طلبی»، «ابعاد اطلاعاتی و اقتصادی یک سند شورای امنیت»، «ابزارهای اصلاح طلبی غرب»، «بحرانهای اصلاح طلبی غرب»، «اسطوره اصلاح طلبی امریکایی»، «کودتای مدنی و نقاب اصلاح طلبی»، «امام خمینی (ره) – مصلح اسلامی و انقلابی»، «اصلاح طلبی و احزاب سیاسی در ایران»، «انقلاب و اصلاح طلبی در دنیای عرب»، «کارنامه اصلاح طلبی»، «پایان تنوع»، «اشرافیت مطبوعاتی»، «ایران و رئیس جمهور جدید امریکا» و «چرا برای کیهان مینویسم».
مولانا، حمید. جریان بینالمللی اطلاعات گزارش و تحلیل جهانی. ترجمه یونس شکرخواه. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانهها، ۱۳۷۱. ۲۲۰ص. (چاپ دوم ۱۳۸۷)
ارتباط بینالمللی / ارتباط – همکاری بینالمللی /
یادداشت:
این اثر ترجمهای است از: International Flow of Information: A Global Report and Analysis (به مدخل شماره ۱۷ بخش لاتین مراجعه شود).
چکیده: چارچوب نظری گردش اطلاعات در سطح بینالمللی بویژه رسانههای جمعی و تاثیر ماهوارهها و فناوریهای فضایی و روند آنها در توسعه سیاسی و اقتصادی مباحث اصلی این کتاب را شامل میشود. این گزارش جامع در جریان اطلاعات بینالمللی به درخواست سازمان بینالملل یونسکو و همزمان با بحث کمیسیون معروف به مگ براید در مورد گردش و سیاستگذاری اطلاعات و ارتباطات در دو دهه ۱۹۷۰و ۱۹۸۰ نوشته و تنظیم شده است. این کتاب به چندین زبان از طرف یونسکو منتشر شده است.
مولانا، حمید. سیر ارتباطات اجتماعی در ایران. با یادداشتهای رضا مرزبان. تهران: دانشکده علوم ارتباطات اجتماعی، ۱۳۵۸. [۳۱۴] ص.
روزنامهنگاری – ایران – تاریخ /
چکیده: در حقیقت این اثر، اولین جلد از کتاب دو جلدی مؤلف در زمینه تاریخ روزنامه نگاری در ایران است که به خاطر وجود خفقان و سانسور در دوران پهلوی با تأخیری ۱۶ ساله در سال ۱۳۵۸ منتشر شد.